Hvað er erindreki?

Erindreki er íslenska orðið yfir það sem á ensku kallast agent. Í stuttu máli er erindreki gervigreind sem fær markmið og finnur sjálf leiðina að því — í stað þess að fá nákvæmar leiðbeiningar um hvert einasta skref.

Erindreki er ekki það sama og spjallmenni

Spjallmenni (chatbot) svarar spurningum í samtali. Það bíður eftir að þú spyrjir og svarar því sem þú spurðir um. Erindreki gengur lengra: hann tekur við verkefni, ákveður sjálfur hvaða skref eru nauðsynleg, notar verkfæri til að framkvæma þau, og heldur áfram þar til markmiðinu er náð — eða þar til hann þarf að stoppa og fá aðstoð manneskju.

Þess vegna höldum við þessu tvennu aðskildu á erindrekar.is: erindrekar og spjallmenni fá hvor sína skráningu, jafnvel þótt bæði byggi á sömu undirliggjandi tækni.

Þríþætt uppbygging: hugsun, verkfæri, athuganir

Kennsluefni Hugging Face um erindreka (“Agents Course”) lýsir grunnvirkni erindreka sem endurtekinni lykkju: erindrekinn hugsar um næsta skref, framkvæmir aðgerð með einhverju verkfæri, og athugar svo niðurstöðuna áður en hann ákveður næsta skref. Þessi lykkja — hugsun, aðgerð, athugun — endurtekur sig þar til verkefninu er lokið.

Lilian Weng, sem hefur skrifað mikið um sjálfstæða erindreka byggða á stórum mállíkönum, lýsir svipaðri uppbyggingu út frá þremur grunnstoðum:

• Áætlanagerð — erindrekinn brýtur stór verkefni niður í smærri skref og getur endurmetið eigin ákvarðanir eftir á.
• Minni — erindrekinn nýtir bæði samhengið sem hann hefur nú (líkt við skammtímaminni) og getur í mörgum tilvikum sótt eldri upplýsingar úr gagnagrunni (líkt við langtímaminni).
• Verkfæranotkun — erindrekinn nýtir utanaðkomandi tól og kerfi (t.d. API, gagnagrunna, leitarvélar) til að gera það sem hreint mállíkan gæti ekki gert eitt og sér.

Hvenær á að nota erindreka — og hvenær ekki

Anthropic bendir á mikilvægan greinarmun í grein sinni um árangursríka erindreka: annars vegar eru verkferlar (workflows), þar sem skrefin eru fyrirfram ákveðin í kóða, og hins vegar erindrekar (agents), þar sem gervigreindin stýrir sjálf hvernig hún leysir verkefnið og hvaða verkfæri hún notar á leiðinni.

Ráðleggingin er einföld: byrjum á einföldustu lausninni sem virkar. Verkferlar hæfa vel þegar verkefnið er fyrirsjáanlegt og skrefin skýr. Erindrekar eru réttir þegar verkefnið er opið og ómögulegt að segja fyrirfram hversu mörg skref þarf, eða hvaða leið er best. Því flóknari og sjálfstæðari erindrekinn er, því meira skiptir máli að hanna verkfærin hans vel og prófa hann vandlega — enda geta mistök hlaðist upp þegar erindrekinn tekur margar ákvarðanir í röð án eftirlits.

Erindrekar eru viðskiptamál, ekki bara tækniverkefni

Í grein sinni í Viðskiptablaðinu bendir Hlöðver Þór Árnason, forstjóri APRÓ, á að fyrirtæki nýta gervigreind í reynd á þremur stigum:

1. Einstaklingsmiðuð notkun — starfsfólk notar gervigreind í afmörkuð verkefni, oft með stökum erindrekum sem hver og einn kemur sér upp.
2. Hópar samnýta ávinning — teymi, t.d. hugbúnaðarteymi, byggja upp sameiginlegt verklag um gervigreind, en þekkingin situr oft föst í sílóum.
3. Fyrirtækið byggir heildrænt kerfi — erindrekar eru samræmdir þvert á fyrirtækið og reknir með ferlamiðaðri nálgun, undir stjórn viðskiptahliðarinnar, ekki tæknideildarinnar eingöngu.

Kjarninn í þessari sýn er að erindrekar skila mestu virði þegar þeir eru hluti af skýrri stefnu fyrirtækisins — ekki bara tæknilegri tilraun. Þess vegna er markmiðið með erindrekar.is að safna saman íslensku efni og raunverulegum dæmum um erindreka og MCP-þjóna sem íslensk fyrirtæki geta lært af og nýtt sér.